alphabet

alphabet
['ælfëbit] n. alfabet
ALFABETI DHE SHQIPTIMI
- Alfabeti i gjuhës angleze ka 26 shkronja, kurse gjuha ka 44 tinguj. Prandaj egziston shpërthuje e madhe mes të shkruarit dhe të shqiptuarit. Shumë zëra shkruhen me më shumë shkronja apo të njejtat shkronja shqiptohen ndryshe. Këto dy terme nuk duhet përzier. Shkronjat shkruhen ndërsa tingujt shqiptohen.
- Gjuha shqipe është gjuhë fonetike - tingulli shkruhet ashtu si shqiptohet. Çdo tingull prezentohet me një shkronjë dhe çdo tingull shprehet gjithmonë me të njëjtën shkronjë.
- Gjuha angleze nuk është si gjuha shqipe-fjala ndryshe shqiptohet dhe ndryshe shkruhet.
- Rregulla për shqiptim, megjithatë, egzistojnë por janë aq të koklavitura saqë s'e vlenë barra qiranë të mësohen. Mbetet edhe metoda tjetër (e përqafuar në përgjithësi): Për çdo fjalë të mësohet edhe shqiptimi njëkohësisht. Kjo metodë niset nga zërat, e jo nga mënyra se si shkruhen këto.
- Theksi është një nga pjesët më të rëndësishme të gjuhës së folur për të mos thënë më e rëndësishmja. Në rast se e lëvizim theksin nga një vend i fjalës në një tjetër,mund të ndryshoj kuptimi i saj. (si në shqip- ba ri dhe bari ).
- Në të njëjtën mënyrë edhe theksimi apo mëshimi i zërit në zanoren ku bie theksi është kryesorë për anglishten e folur.Kujdesi më i madh për fillim është që të kontrollohemi nëse e kemi në vendin e duhur theksin në fjalën që mësojmë. Mos u nxitoni me shpejtësi në fillim, sepse një shtrembërim i lehtë i një fjale të mësuar keq në fillim, sjell pasoja që ndreqen me shumë vështirësi.
Ja alfabeti sipas rendit të shkronjave :
A (ei)
B (bi:)
C (si:)
D (di:)
E (i:)
F (ef)
G (xhi:)
H (eixh)
I (ai)
J (xhei)
K (kei)
L (el)
M (em)
N (en)
O (ou)
P (pi:)
Q (kju:)
R (a:)
S (es)
T (ti:)
U (ju:)
V (vi:)
W (dablju:)
X (eks)
Y (wai:) Z (zed)
* Për të arritur të fitosh një shqiptim të mirë, kërkohet kohë dhe ushtrim. Shpeshherë edhe ai që flet mirë, e shqipton ndonjë fjalë në një mënyrë që nuk kuptuhet shpejt nga ai që e dëgjon.Në këtë rast bashkëbiseduesi kërkon me mirësjellje që fjala të përsëritet duke i thënë shkronjat që përbëjnë fjalën njëra pas tjetrës, dhe në këtë mënyrë e dëgjon ashtu siç shkruhet.Është pak a shumë ajo që bëjmë kur duam që të merret vesh mirë nëpërmjet telefonit emri i një personi ose i një qyteti.
* Zakonisht pyetja në këto raste është: How do you spell it ? - që don të thotë -Si e shkruani.
Pra, është e nevojshme të dimë se si shqiptohen secili emër veç e veç i shkronjave të alfabetit anglez,që janë 26.
SHËNIM PËR SHQIPTIMIN E ANGLISHTES
- Asnjëherë nuk do të ishte e tepërt të përsëritej se për të pasur një shqiptim të mirë, është thelbësore të dëgjoni me vëmendje dhe të imitoni me kujdes.
- Elementet themelore që përcaktojnë shqiptimin e një gjuhe janë tre: intenziteti (domethënë mënyra në të cilën disa rrokje theksohen e disa jo); toni (ose mënyra në të cilën zëri ngrihet më shumë mbi një zanore se sa në një zanore tjetër); dhe së fundi vetë tingujt (ose më mirë,mënyra se si përfitohen ata nga organet e zërit.Çdonjëri nga këta tre elemente është i rëndësishëm: secili prej tyre i marrë
veç e veç, nuk është i mjaftueshëm për të arritur një shqiptim të mirë.
INTENZITETI
- Rrokjet e fjalëve angleze ndryshojnë në mënyrë të dukshme në varësi të theksit tonik.Një rrokje e theksuar,shqiptohet me forcë më të madhe se të tjerat..Mos u druani nëse e teproni për të vënë në dukje rrokjen e theksuar. Ajo që ka rëndësi është të dihet se ku bije theksi në fjalë të ndryshme.
- Për të lehtësuar punën, përpara çdo rrokjeje të theksuar, vendoset shenja ( , ) P.sh.fjalën cigarette , do ta gjejmë të shkurtuar kështu: (sig?,ret)
- Përveç theksit tonik, d.m.th. theksit në trupin e një fjale, ka edhe një mëshim më të madh që një fjalë merr në fjali. Zakonisht janë emrat, mbiemrat dhe foljet ata që theksohen me mëshim më të madh.
Kjo duhet të kijet kujdes, se është thelbësore për një shqiptim më të mire.
TONI
- Vetëm në sajë të një ushtrimi dhe praktike të gjatë bashkëbisedimi, mund të mësohet toni i drejtë, që në anglishten e folur ka një rëndësi të madhe. Nëpërgjithësi, mund të vihet re, se zëri ulet duke shkuar drejt fundit të fjalisë, veçanarisht kur është fjala për një pohim. Por, pa pritur mund të bëhet i mprehtë, mbi të gjitha në fund të një fjalie pyetëse.
- Në fillim të ligjeratës, zëri mund të jetë i mprehtë ose i rëndë.
- Një rrokje e theksuar, mund të jetë me ton më të rëndë ose më të mprehtë se sa ato që e paraprijnë ose që e ndjekin.
TINGUJT
- Për të bërë të mundur leximin korrekt përdoret alfabeti fonetik në transkriptim të fjalës. Transkriptimi e përdor alfabetin fonetik të përpiluar nga Shoqata Ndërkombëtare Fonetike që është paraqitur me 44 simbole.Secila shenjë e këtij alfabeti përfaqëson një tingull dhe vetëm një tigull.Për gjuhën angleze një sistem veçanarisht i vlefshëm, pasi shkrimi i saj shumë shpesh është krejt ndryshe nga shqiptimi.
- Më poshtë, në kllapa katrore paraqiten shkronjat e alfabetit fonetik.Lista përfshin shembuj të fjalëve që përmbajnë tingullin përkatës, në fillim, në mes dhe në fund të fjalës. Përveç kësaj jepen shembuj për të treguar mënyrat e ndryshme për të paraqitur të njëjtin tingull në fjalë të ndryshme.
LISTA E SIMBOLEVE FONETIKE
- Siç kemi thënë, shenja [ , ] përpara një rrokje tregon se kjo është e theksuar .Shenja [ : ] pas një zanoreje, tregon se është puna për një zanore të zgjatur;shënja [ : ] tregon se shkronja "r" fundore, zakonisht e shurdhët, shqiptohet kur ndiqet nga një fjalë që fillon me zanore.
ZANORET
- Në gjuhën angleze egzistojnë 12 zanore.Dy pikat ( : ) të shënuara pas zanores tregojnë se zanorja shqiptohet e zgjatur.
i : - /i/- e gjatë - ea st [i:st], fee l [fi:l], he [hi:], three [thri:], sea t [si:t], the se [ði:z].
i - /i/- e shkurtë - sit [sit], in [in], is [iz], city [,siti], this [ðis].
e - /e/- e hapur - set [set], any [,eni:], end [end], yes [jes], head [hed], letter [,letë:].
æ - në mes tingujve /a-e / - sat [sæt], match [mæç], hat [hæt], hand [hænd].
a: - /a/- e gjatë - ask [a : sk], father [,fa:ðë:], car [ka:], March [ma: ç], after [,a:ftë(r)].
a - /a/- e shkurtë - much [maç, us [as], come [kam], son [san], mother [,maðë:].
o - në mes tingujve /a-o / - on [on], off [of], dog [dog], pot [pot], gone [gon].
o: - /o/- e gjatë - all [o:l], saw [so:] , more [mo:], four [fo:], thought [tho:t], caught [ko:t].
u: - /u/- e gjatë - do [du:], you [ju:], food [fu:d], group [gru:p].
u - /u/- e shkurtë - good [gud], foot [fut], book [buk], put [put].
3: ose c: - /ë/- e gjatë - turn [t3:n], word [w3:d], early [,ë:li], her [hë:], bird [bë:d], church [çë:ç].
ë - /ë/- e shkurtë- a [ë], about [ë,baut], the [ðë], father [,fa:ðë:], away [ë,wei], collect [kë,lekt].
DIFTONGJET
- Diftonjgjet paraqesin grup prej dy zanoresh që shqiptohen si një rrokje e vetme..Zanorja e parë, si bartëse e rrokjes, shqiptohet zëshëm dhe qartë,kurse e dyta pazëshëm dhe pjesërisht.Në gjuhën angleze egzistijnë 8 diftonjgje:
ei take [teik], wait [weit], April [,eipril], they [ðei], play [plei], name [neim].
ai I [ai], my [mai], mine [main], light [lait], five [faiv].
oi oil [oil], boy [boi], noise [noiz].
ëu no [nëu], open [,ëupën], over [,ëuvë:], go [gëu], window [windëu],
au our [auë], now [nau], house [haus].
ear [ië:], here [hië:], hear [hië(r)], beer [bië:], beard [biëd], deer [dië(r)].
air [eë], hair [heë:], there [ðeë:], their [ðeë:], where [weë(r)].
poor [puë:], sure [shuë:], tour [tuë(r)], endure [in,djuë(r)].
BASHKËTINGLLORET
- Shumica e bashkëtingëlloreve në gjuhën angleze shqiptohen njësoj ose përafërsisht si ato në gjuhen
shqipe me perjashtim te dy bashketinglloreve:/ ng / dhe / w / te cilat nuk egzistojne ne gjuhen shqipe.
b, d, g, f, h, j, k, l, m, n , p, r, s, t, v, z,
±- /c/ ; (r) - /xh/ ; ? - /sh/ ; ¥ - /zh/ ; ? - /th/ ; ð- / dh / ; ng-/ng/ si një tingull;
w - fillon si / u / dhe menjiherë kalon në shqiptimin e zanores së pastajme.

English-Albanian dictionary. 2013.

Игры ⚽ Нужен реферат?
Synonyms:
(of a language), , / (of a subject), , ,


Look at other dictionaries:

  • ALPHABET — Tout alphabet est une collection de signes graphiques qui correspondent à autant de sons vocaux dans une langue ou dans un groupe de langues donné; la lettre, ou caractère, représente l’unité ultime dont se composent les phonèmes. Encore que… …   Encyclopédie Universelle

  • alphabet — ALPHABET. s. m. Recueil de toutes les lettres d une Langue, rangées selon l ordre établi dans cette Langue. Alphabet Hébreu. Alphabet Arabe. Alphabet Grec. Alphabet Latin. L alphabet François. f♛/b] On dit d Un homme qui n a que les premiers… …   Dictionnaire de l'Académie Française 1798

  • alphabet — ALPHABET. s. m. Recuëil de toutes les lettres d une Langue, rangées selon l ordre établi dans cette Langue. Alphabet Hebreu. alphabet Arabe. alphabet Grec, Latin &c. il en est encore à l alphabet. dictionnaire par alphabet. Il se dit aussi, d Un… …   Dictionnaire de l'Académie française

  • Alphabet — Sn std. (13. Jh.) Entlehnung. Im Spätmittelhochdeutschen entlehnt aus kirchen l. alphabētum, dieses aus gr. alphábētos m./f., aus gr. álpha und gr. bēta, den Namen der beiden ersten Buchstaben, die von den Griechen mit dem Alphabet über… …   Etymologisches Wörterbuch der deutschen sprache

  • Alphabet — Al pha*bet, n. [L. alphabetum, fr. Gr. ? + ?, the first two Greek letters; Heb. [=a]leph and beth: cf. F. alphabet.] 1. The letters of a language arranged in the customary order; the series of letters or signs which form the elements of written… …   The Collaborative International Dictionary of English

  • alphabet — (n.) 1570s, from L.L. alphabetum (Tertullian), from Gk. alphabetos, from ALPHA (Cf. alpha) + BETA (Cf. beta). Alphabet soup first attested 1907. Words for it in Old English included stæfræw, lit. row of letters, stæfrof array of letters. It was a …   Etymology dictionary

  • Alphabet — (Omachi,Япония) Категория отеля: 2 звездочный отель Адрес: 398 0001 Нагано, Omachi, Taira 2 …   Каталог отелей

  • Alphabet 26 — ist der radikale Vorschlag Bradbury Thompsons zur Umgestaltung des lateinischen Alphabets aus dem Jahr 1950. Sein Vorschlag lief darauf hinaus, für jeden der 26 Buchstaben nur eine einzige Zeichenform zu verwenden, da das lateinische Alphabet 19… …   Deutsch Wikipedia

  • Alphabet — Al pha*bet, v. t. To designate by the letters of the alphabet; to arrange alphabetically. [R.] [1913 Webster] …   The Collaborative International Dictionary of English

  • Alphabēt — (von Alpha und Beta, den zwei ersten griech. Buchstaben), Bezeichnung der Gesamtheit der Buchstaben einer Sprache, d.h. sowohl der Laute als der Zeichen, nach ihrer herkömmlichen Reihenfolge, zu deutsch: ABC. Vgl. Schrift. – Das musikalische A.… …   Meyers Großes Konversations-Lexikon

  • Alphabet — »Abc«: Die seit mhd. Zeit bezeugte, aus der Schulsprache übernommene Bezeichnung führt über entsprechend kirchenlat. alphabetum auf gleichbed. griech. alphábētos zurück. Wie dt. Abc ist auch das griech. Wort aus den Anfangsbuchstaben des (griech …   Das Herkunftswörterbuch

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”